De verslavende Heilige Drievuldigheid

15 sep 2019 | Blog

Jullie hadden het nog te goed van mij, ik beloofde het in een vorige post.

Hier ga ik het vandaag over hebben, 

“de verslavende heilige drievuldigheid”

Oftewel: zout, suiker en vet.

We weten allemaal dat dat tripje naar het hamburgerrestaurant niet de meest gezonde keuze is. Maar waarom is het meest ongezonde eten zo onweerstaanbaar voor ons?

Volgens evolutiebiologen komt de neiging tot zout, zoet en vet eten door een in onze hersenen verankerde behoefte om voldoende calorieën binnen te krijgen. Deze behoefte is afkomstig uit de prehistorie en was nodig voor de overleving van de mens, omdat hij nooit op voorhand wist wanneer hij een volgende maaltijd zou kunnen eten.

Neurowetenschappers onderzochten onze menselijke drang naar zout, zoet en vet. Het eten van zout, suiker en vet activeert het beloningssysteem in onze hersenen, meer bepaald de dopaminereceptor. Dat is dezelfde receptor die zorgt voor verslavingsdrang.

Je maakt gelukshormonen aan, voelt je happy en gelukkig, maar eens de drug (in ons geval zout, suiker en vet) uitgewerkt is, voel je je miserabel en snak je naar meer.

De voedingsindustrie speelt enorm in op onze neiging tot verslaving

Miljarden dollars zijn over de jaren gespendeerd aan onderzoek, naar wat de meest verslavende combinatie is om ons als consument in de draden van hun web te krijgen.

De voedselproducenten doen er alles aan om een plekje in onze maag  (en portemonnee) te veroveren en door ingewikkelde wiskundige berekeningen zijn ze in staat ons “Bliss Point” te bepalen.

Wat is ons “Bliss Point”? Dat, mijn beste lezer, is de ideale verhouding tussen alle smaken waardoor we zin krijgen, maar we geen verzadigingsgevoel krijgen. Er wordt gezorgd dat er geen enkele smaak teveel boven de andere uit steekt, omdat onze hersenen anders sneller een signaal afgeven aan ons lichaam dat we genoeg gegeten hebben.

Dat is bijvoorbeeld de reden waarom een pak chips er in één sessie meestal moet aan geloven. Of waarom je nooit stopt bij één slokje frisdrank.

Gooi daar nog een enorme marketingcampagne bovenop, gefocust op gemak en beschikbaarheid en we weten waarom het oh zo moeilijk is om van ongezonde voeding weg te blijven.

Laat ik een concreet voorbeeld geven. Chocolade.

De vrouwelijke lezers zullen het bevestigen, de drang naar chocolade is groot. Maar waarom?

Chocolade is afkomstig van het bittere cacaoplant. We hebben het vet van de cacaoboter, daar voegen ze suiker aan toe, om de bitterheid van de cacao te maskeren. En nog een vleugje zout, om de zoete smaak nog extra te benadrukken. 

Tadaa, daar is de Verslavende Heilige Drievuldigheid!

Bij melkchocolade hebben we nog het verslavende caseïne eiwit afkomstig uit zuivel, dat moleculair dezelfde structuur heeft als morfine. Maar dat zal ik in een andere post behandelen, anders wordt het te onoverzichtelijk.

Deze post gaat over zout, vet en suiker en waarom ze zo verslavend werken.

Zout

Van oudsher zijn onze hersenen en lichamen getraind om zout te eten, want dat was nodig voor de overleving, zout was moeilijk te vinden, moeilijker dan zoet, dus de zin in zout was een echt overlevingsmechanisme toendertijd.

Zout was nodig om onze bloeddruk en vochtbalans in het lichaam te regelen.

Nu wordt zout op verschillende manieren verwerkt om te zorgen voor een maximale stoot of “punch” te geven aan de smaakpapillen van bij de eerste hap.

Vet 

Vet was net zoals zout en zoet nodig voor de overleving.

Ons lichaam heeft (gezonde) vetten nodig om te kunnen gebruiken als brandstof en om bepaalde in vet oplosbare vitaminen te kunnen opnemen.

Nu levert vet het de grootste lading aan calorieën en brengt  mensen op een subtiele manier er toe om te veel te eten.

De reden waarom we het moeilijk hebben om naar een gezonder, minder vettig voedingspatroon over te gaan, is omdat het wegnemen van vet uit ons voedingspatroon, dezelfde chemische processen in gang zet als depressie.

Suiker

Ook suiker activeert ons beloningssysteem in de hersenen.

Ons lichaam heeft koolhydraten nodig om te kunnen overleven, koolhydraten worden omgezet naar energie

Maar, vandaag de dag eten we veel te veel koolhydraten.

Teveel suiker eten zorgt dat ons lichaam gewoon wordt aan suiker, en we steeds sneller een “fix” nodig hebben.

Ons lichaam krijgt een suikerpiek, tijdens de suikerpiek voelen we ons goed en gelukkig, maar wanneer de suiker uitgewerkt geraakt, krijgen we een suikerdip. Dan voelen we ons slecht, en hebben we weer nood aan meer suiker, om ons opnieuw goed te kunnen voelen. Hierdoor ontstaat er een vicieuze cirkel.

Calorierijk eten zorgt er dus voor dat je teveel gaat eten. De controle over onze eetlust wordt geregeld in de hypothalamus, een bepaald deel van de hersenen. De hypothalamus regelt gevoelens van honger, dorst en daardoor dus onze energiehuishouding. Ook is de hypothalamus betrokken bij onze hormonenhuishouding.

Eet je elke dag teveel, en dan voornamelijk suiker, kan dit leiden tot een ontstekingsreactie in de hypothalamus, waardoor de cellen die zorgen voor een verzadigingsgevoel verloren gaan.

Daarom, mijn beste lezer, worden zout, vet en suiker bestempelt als de verslavende Heilige Drievuldigheid. 

Daarom hebben we het elke dag opnieuw zo moeilijk om onze goede voornemens naar een gezond voedingspatroon vol te houden.

Daarom is de weg naar een gezonde voeding niet makkelijk of evident.

Tags:

gezonde voeding | suiker | verslaving | vet | voeding | zout